ජනලේඛන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුවේ 2025 රජයේ පාසල් සංගණන වාර්තාවට අනුව, දිවයින පුරා ගුරුවරුන් බෙදී යාමේ ක්රමවේදයේ කැපී පෙනෙන අසමතුලිතතාවක් පවතී. ජාතික මට්ටමින් ගත් කල ගුරු-ශිෂ්ය අනුපාතය සිසුන් 16 දෙනෙකුට එක් ගුරුවරයෙකු ලෙස සටහන් වුවද, දරුවෙකු ඉගෙනුම ලබන පාසල් වර්ගය අනුව මෙම තත්ත්වය විශාල ලෙස වෙනස් වන බව අනාවරණය වේ. මෙහිදී වඩාත් බරපතල ගැටලුව මතුව ඇත්තේ පස්වන ශ්රේණිය දක්වා පමණක් පවතින “වර්ග 3” ප්රාථමික පාසල්වල වන අතර, එහි සිසුන් 580,000කට අධික පිරිසක් සඳහා සිටින්නේ 34,000ක පමණ සීමිත ගුරු මණ්ඩලයකි. මීට හාත්පසින්ම වෙනස්ව, විද්යා විෂය ධාරාවන් සහිත නාගරික “1AB” පාසල්වල සිසුන් කළමනාකරණය සඳහා 82,000කට අධික කාර්ය මණ්ඩලයක් සේවය කරති.කලාපීය වශයෙන් ද මෙම පරතරය කැපී පෙනෙන අතර, විශේෂයෙන් වතුකරයේ පාසල්වල සිසුන් 168,000කට වැඩි පිරිසක් ඉගෙනුම ලැබුවද එහි සිටින්නේ ගුරුවරුන් 12,807ක් වැනි සුළු පිරිසකි. සමස්තයක් ලෙස ශ්රී ලංකාවේ ගුරු-ශිෂ්ය අනුපාතය ඉන්දියාව වැනි රටවලට (සිසුන් 26කට එක් ගුරුවරයෙකු) වඩා යහපත් මට්ටමක තිබුණද, ග්රාමීය සහ වතුකරයේ පාසල් තවමත් දැඩි සම්පත් හිඟයකින් පීඩා විඳින බව 2025 දත්ත පෙන්වා දෙයි. දැනට සේවයේ නියුතු මුළු ගුරුවරුන් 229,661 දෙනාගෙන් 114,034ක් පුහුණු උපාධිධාරීන් වන අතර 85,296ක් පුහුණු උපාධිධාරී නොවන ගුරුවරුන්ය. සමස්ත ගුරු බලකායෙන් බහුතරය කාන්තාවන් (180,975) වන අතර, ප්රාථමික පාසල්වල කාන්තා ගුරු නියෝජනය 83%ක් තරම් ඉහළ අගයක් ගනී. භාෂා මාධ්ය අනුව ගත් කල, සිංහල මාධ්ය පාසල් 6,157ක් සහ දෙමළ මාධ්ය පාසල් 2,977ක් ක්රියාත්මක වන අතර, නව විෂය නිර්දේශ අවශ්යතා සපුරාලීම සඳහා ත්රිභාෂා පාසල් 40ක් සහ ද්විභාෂා (ඉංග්රීසි මාධ්ය සහිත) පාසල් 839ක් ද ස්ථාපිත කර ඇත.
පාසල් ගුරු ව්යාප්තියේ විශාල පරතරයක්: සංඛ්යාලේඛනවලින් හෙළිවන ඇත්ත තත්ත්වය
