ලොව පුරා බෞද්ධයන්ගේ පරම පූජනීය භූමියක් වන ඉන්දියාවේ බිහාර් ප්රාන්තයේ පිහිටි මහාබෝධි විහාරයේ පාලන අයිතිය සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට දැඩි උණුසුම් තත්ත්වයක් හටගෙන තිබේ. ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් වූ මෙම ඓතිහාසික ස්ථානය වසර ගණනාවක සිට පාලනය කරනු ලබන්නේ හින්දු භක්තිකයන්ගේ ප්රමුඛතාවය ඇති කමිටුවක් මඟිනි.1949 වසරේ සම්මත වූ බුද්ධගයා විහාර පනතට අනුව ක්රියාත්මක වන මෙම පාලක මණ්ඩලයේ සාමාජිකයන් අට දෙනෙකු සිටින අතර, ඉන් හතර දෙනෙකු බෞද්ධයන් වන අතර අනෙක් හතර දෙනා හින්දු භක්තිකයෝ වෙති. කෙසේ වෙතත්, සාමාන්යයෙන් හින්දු ජාතිකයෙකු වන දිසා මහේස්ත්රාත්වරයා මෙහි මූලාසනය හොබවන බැවින්, තීන්දු තීරණ ගැනීමේදී හින්දු පාර්ශ්වයට වැඩි බලයක් හිමි වීම බෞද්ධ ප්රජාවේ නොසැලකිය යුතු විරෝධයට හේතු වී ඇත.මෙම අසාධාරණ තත්ත්වය වහාම වෙනස් කරන ලෙස ඉල්ලමින් ඉන්දීය බෞද්ධයෝ 1949 පනත අහෝසි කර විහාරයේ පූර්ණ බලය බෞද්ධයන්ට ලබා දෙන ලෙස බල කරමින් රට පුරා විරෝධතා ව්යාපාර දියත් කර තිබේ. පසුගිය කාලය පුරාම මහාබෝධි විහාරය අසල බෞද්ධයන් විසින් විවිධ විරෝධතා පවත්වනු ලැබ ඇති අතර, ඊට ප්රතිචාර ලෙස හින්දු භක්තිකයෝද මෙම පූජනීය ස්ථානය සමඟ තමන්ටද දැඩි සම්බන්ධයක් ඇති බව පවසමින් මත පළ කරති.
බුද්ධගයා මහාබෝධි විහාරයේ පාලනය සම්බන්ධයෙන් ඉන්දියාවේ මතභේදයක්
